بيان : « جز آن نگوئيم » يعنى اندازه مسافت را خبر ندهيم زيرا مصلحتى ندارد براى آنها و اين است كه انديشه در امثال اين امور ممنوع است ، نه چنانست كه فلاسفه پندارند كمال نفس است و براى تحصيل سعادت جاودان بايد در آن انديشه كرد و آن را فهميد « 1 » 14 - در الغارات بسندش از ابن نباته كه پرسش شد امير المؤمنين عليه السّلام چه اندازه است ميان آسمان و زمين ؟ فرمود : كشش ديده ، و دعاى ستم رسيده ، پرسش شد ، چه اندازه است خاور و باختر ؟ فرمود : رفتار خورشيد ، و پرسش شد از كهكشان ؟ فرمود : درهاى آسمانست كه خدا آنها را بر قوم نوح گشود و سپس بست و باز نكرد ، و پرسش شد از رنگين كمانها فرمود : امان همه روى زمين است از غرق شدن چون كه آن را در آسمان نگرند ( الخبر ) بيان : بدان كه حكماء در كهكشان اختلاف دارند ، گفته شده : اثر احتراق خورشيد است كه در زمان پيشين پديد شده و اين حلقه كهكشانى را پديد آورده و بدان اعتراض شده كه اين گفته مخالف قواعد فلاسفه يونانيست كه گويند قرص خورشيد جسمى است آسمانى و حرارت ندارد و سوخته نميشود و بعلاوه فلك اثر پذير نيست و گفته‌اند : بخار دودگونى است در حلقه‌اى از هوا و اعتراض شده كه

--> ( 1 ) اين حديث دليل روشنى است كه ( سماء ) همان فضاى بالا است و تا هر جا ديدرس است گو اينكه بوسيله تلسكوپهاى نيرومند باشد كه تا ژرفاى ژرف فضا را ديدرس كند و همه آسمانست و حقيقت همين است نه آنكه آن حضرت نخواسته مسافت حقيقى را بيان كند زيرا جز همين حقيقتى نيست از نظر معنوى ( سماء ) مقام بلند خدا است كه فاصله آن همان دعوت خدا و ذكر او است كه در پيشگاه پروردگار شنوده مىشود گرچه همان راز گوئى باشد زيرا خدا از رگ گردن هم به بنده نزديكتر است و از اين بيان مقصود غدقن از انديشه در آفرينش و خصوص آفرينش آسمانها نيست كه خدا خردمندان را در آيات آخر سوره آل عمران بدان ستوده « و انديشه كنند در آفرينش آسمانها و زمين كه پروردگارا آنها را بيهوده نيافريدى ( شرح مترجم ) .